اثر مرکب

اثر مرکب

مدیر مجله موفقیت آمریکا، آقای دارن هاردی عبارت «اثر مرکب» که یک مفهوم ریاضی است را برای کتاب پرفروش خود برگزید. موفقیت این کتاب به حدی بود که بسیاری از مردم به واسطه «اثر مرکب» با دارن آشنا شده‌اند. در دانشکده مهندسی صنایع واحدی به نام اقتصاد مهندسی داشتیم. در همین درس بود که اولین بار مفهوم ریاضی اثر مرکب را آموختم.

مفهوم ریاضی اثر مرکب

مفهوم ریاضی اثر مرکب

در تصویر بالا فرمول «ارزش آینده» را مشاهده می‌کنید. وقتی موضوع سپرده‌گذاری در میان باشد، مفهوم «ارزش آینده» معنا پیدا می‌کند. پولی که برای چند دوره پیاپی (ماهانه یا سالانه) با نرخ بهره مشخص سپرده‌گذاری شود در پایان آخرین دوره، افزایش پیدا می‌کند. میزان این افزایش (طبق رابطه بالا) با نرخ بهره (که با درصد بیان می‌شود.) به صورت مستقیم رابطه دارد. همین‌طور این افزایش با تعداد دوره‌های تکرار نیز، به صورت نمایی (توانی) رابطه دارد. یعنی اینکه ما برای چند سال اصل پول به‌علاوه سود دوره‌های قبل‌تر را از بانک خارج نکرده و عیناً با همان نرخ بهره دوباره سرمایه‌گذاری کرده‌ایم نیز، مطرح است:

ارزش آینده پول =   تعداد دوره‌های تکرار (نرخ بهره + ۱)x  ارزش فعلی پول

شاید این سوال برای شما مطرح شود که افت سرمایه و نرخ تورم چه می‌شود؟!

در فرمول‌های پیشرفته‌تر این فاکتور و فاکتورهای دیگری نیز، به معادله افزوده می‌شوند. توجه داشته باشید که این یک رابطهٔ پایه بدون در نظر گرفتن تورم است. (البته من هم مثل آقای دارن هاردی در اینجا به دنبال تدریس ریاضی یا اقتصاد مهندسی به شما نیستم بلکه می‌خواهم نشان دهم که چطور سال‌هاست که عین این مفهوم در زندگی روزمره همه ما جریان داشته است.)

تمام داستان اثر مرکب حول همین مفهوم پایه می‌گذرد. اصلی‌ترین بخش این فرمول عدد توان پرانتز است. هر بار که توان اضافه شود و به قول اهل فن: «مرکب شود»، عددی کوچک در خودش ضرب می‌شود. وقتی این تعداد یعنی دوره‌های زمانی افزایش پیدا می‌کنند، عدد حاصل بزرگ‌تر و بزرگ‌تر می‌شود. در دوره‌های ابتدایی میزان افزایش چندان ملموس نیست، اما از مرحله‌ای به بعد هربار ضرب شدن چند مرتبه عدد حاصل را بزرگ‌تر می‌کند.

اثر مرکب در زندگی

به زندگی نگاه کنید. مجموعه‌ای از چرخه‌های تکرار‌شونده است. ثانیه‌ها، دقیقه‌ها، ساعت‌ها، روزها و شب‌ها، هفته‌ها، ماه‌ها و سال‌ها!

عمر ما چیزی جز حاصل‌جمع این چرخه‌ها نیست. این چرخه‌ها همان دوره‌های تکرار فرمول مرکب شدن هستند. در واقع، «اثر مرکب» در پی افشای این راز است که تغییرات کوچک ولی مستمر بعد از مدت زمان مشخص، آثار بزرگ تولید خواهند کرد.

موضوع اینجاست که اغلب ما برداشت درستی‌ از این «زمان مشخص» نداریم و ناآگاهانه می‌اندیشیم که این مدت بسیار طولانی و از حوصله و توان ما خارج است. به همین دلیل، هیچ‌گاه دست به انجام تغییر در زندگی خود نمی‌زنیم و سال‌ها فقط  دربارهٔ آرزوهایمان رؤیا پردازی می‌کنیم. این رویه در پایان حاصلی جز حسرت برای ما به دنبال ندارد. نتیجه تنها از آنِ کسانی است که در اولین فرصت دست به اقدام می‌زنند و هر روز ذره‌ذره به سمت هدف و خواسته خود نزدیک‌تر می‌شوند. چنین افرادی معمولاً در سه تا پنج سال چنان از هم‌رده‌های سابق خود مجزا و متمایز می‌شوند که همگان را به تعجب وا می دارند.

راز این تمایز تغییراتِ کوچکِ هر روزه است. اگر زیر بیست سال سن دارید با این راز می‌توانید قهرمان المپیک شوید! اگر اضافه وزن دارید، با این راز می‌توانید در هر سنی برای بقیه عمر در سلامت و تناسب کامل زندگی کنید! اگر امروز شروع کنید و به این راز برای سه تا پنج سال متعهد باشید، پس از این مدت تقریباً در هر زمینه‌ای می توانید سرآمد باشید.

اثر مرکب و عادت‌ها

پس اثر مرکب همان عادت‌های ماست؟ در پاسخ باید بگویم بله و نه.

اثر مرکب در واقع یک مفهوم انتزاعی برگرفته از قواعد ریاضی است. ولی عادت، به ساختار و مکانیزم مغز ما انسان‌ها (و البته سایر انواع پیشرفته حیات) بر‌می‌گردد. بین این دو پدیده (اثر مرکب و عادت) رابطه تساوی یا این همانی برقرار نیست.

وقتی ما به تکرار کاری مبادرت می‌کنیم مغزمان برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی، بین سلول‌های بخش‌های مختلف خود که در انجام آن کار دخیل هستند یک مسیر عصبی شکل می‌دهد. هرچه دفعات تکرار آن کار و در نتیجه دفعات استفاده از سلول‌های مغزی که در انجام یک عمل خاص نقش دارند بیشتر باشد، مسیر عصبی تقویت، و آن عمل با زحمت کمتر و دقت بهتری صورت می‌گیرد.

اثر مرکب در عمل

کتاب با پیامی اختصاصی از مربی شهیر موفقیت یعنی آنتونی رابینز آغاز می‌شود.

طی فصل اول (تحت عنوان اثر مرکب در عمل)، نویسنده مفهوم اثر مرکب را در زندگی روزمره تبیین می‌کند. آقای هاردی پس از بررسی طرز فکر بیشتر مردم درباره دست‌یابی به اهداف، چالشی ایجاد کرده و رویکرد تازه‌ای را پیش چشم ما قرار می‌دهد. بزرگ‌ترین راز موفقیت در این بخش مطرح می‌ شود. همچنین تاثیر اثر مرکب به صورت فردی روی رفتارهای سه دوست برای مدت ۲۷ ماه بررسی می‌شود که نتایج بسیار جذابی را ارائه می‌دهد.

فصل بعد به موضوع انتخاب‌ها اختصاص دارد. در این مبحث مثال‌های بیشتری در قالب داستان‌های واقعی آمده که بیانگر فلسفه‌های جالب راجع به رشد و موفقیت فردی است. از گاز گرفتن فیل‌ها گرفته تا فرمول کامل خوش‌شانسی!

فصل سوم عادت‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. نه تنها عادت‌های جدیدی که برای دست‌یابی به اهداف باید آن‌ها را ایجاد کنیم، بلکه عادت‌های قدیمی که برای کسب نتیجه در زندگی، باید آن‌ها را حذف و یا جایگزین کنیم.

عوامل اثرگذار طی مسیر دست‌یابی به هدف

در فصل چهارم با نام تکانش که ترجمه واژه Momentum است توضیح می‌دهد که در چه شرایطی نتایج شگرف به دست خواهیم آورد.

همان‌طور که در توضیح مفهوم ریاضی اثر مرکب گفتیم، مرکب شدن یا تکرار در اوایل کار نتایج چندان محسوسی ایجاد نمی‌کند. اما اگر از حرکت باز نمانیم و همچنان به تغییرات مثبت و مداوم پایبند بمانیم، زمانی خواهد رسید که با همان تلاش روزها و دوره‌های قبل، نتایج قابل توجهی به دست خواهیم آورد. مثل زمانی که با تلنبه چاه کار می‌کنیم. در این حالت برای چند دقیقه دسته تلنبه را حرکت می‌دهیم اما آبی از خروجی بیرون نمی‌آید. موضوع این است که سطح آب در حال بالا آمدن است اما چون هنوز خروج آن از لوله را نمی‌بینیم حس می‌کنیم در حال انجام کاری بیهوده هستیم.

بیشتر کارهای بزرگ و نتایج ارزشمند یک‌شبه حاصل نمی‌شوند. برای حصول نتیجه لازم است برای مدتی سلسله‌ای از کارها را با ترتیب و توالی مشخصی و به طور مداوم انجام دهیم.

فصل پنجم به عوامل اثرگذار طی مسیر دست‌یابی به هدف می‌پردازد. شما با تنظیم افکار و بالا نگه داشتن روحیه خود برای مدت مشخص (دورهٔ تکرار) می‌توانید از پس مشکلات برآیید و به طور مرتب باتری‌های خود را شارژ کنید. در این بخش می‌آموزید که چطور باید ورودی‌های ذهن خود را کنترل و بر افکار خود مسلط باشید.

اهمیت اثر مرکب‌

 بی شک یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نسل جدید رشد فردی همین کتاب اثر مرکب است.

کتاب‌های قدیمی‌تر مثل بیندیشید و ثروتمند شوید یا کتاب‌های معروف آنتونی رابینز به عنوان کتاب‌های نسل اول بر استفاده از ترفند و راهکار تکیه داشتند. به عنوان مثال، در کتاب‌های رابینز نقش انگیزش بسیار بالاتر بود و کاربرد روش‌هایی مثل برنامه‌ریزی عصبی کلامی و زبان بدن ترویج می‌شد. یا در کتابی مثل ثروتمند‌ترین مرد بابل تاکید بر پس‌انداز و استفاده از کارشناسان خبره در امور تجاری می‌شد.

این نسل از کتاب‌ها باعث شدند عامه مردم به این باور برسند که موفقیت سلسله‌ای از ترفندها و رازهاست. تفاوت نسل جدید کتاب‌های رشد فردی با نسل قبلی در این است که کتاب‌هایی مثل اثر مرکب به جای رمز و راز، بر مفهوم اساسی و مهم عمل‌گرایی تکیه دارند. در این دیدگاه مهم‌ترین عامل پیشرفت، حفظ تداوم و استمرار در کارهاست و بزرگ‌ترین راز موفقیت این است: برای موفق شدن هیچ راز یا طلسمی وجود ندارد و باید طی یک زمان مشخص تمام کارهای لازم را انجام دهید تا نتیجه مورد نظر به دست آید.

 


نویسنده: سعید حدادی

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *